Usłyszałeś od logopedy, psychologa albo nauczyciela skrót AAC i nie bardzo wiesz, co on oznacza? Nie martw się, to zupełnie normalne. Wiele osób pierwszy raz spotyka się z tym pojęciem dopiero wtedy, gdy ich dziecko lub ktoś bliski ma kłopot z mówieniem.
W tym przewodniku wyjaśniamy wszystko po ludzku: czym jest AAC, komu pomaga i od czego zacząć.
Co znaczy skrót AAC
AAC pochodzi od angielskich słów Augmentative and Alternative Communication, czyli komunikacja wspomagająca i alternatywna. Słowo augmentative oznacza dosłownie coś, co powiększa lub rozszerza. AAC nie ma więc zastępować mowy, tylko poszerzać możliwości porozumiewania się.
Jest to zbiór metod i narzędzi, które pomagają osobom niemówiącym lub mówiącym w ograniczonym stopniu dogadać się z otoczeniem.
Rodzaje AAC
Wbrew pozorom nie trzeba drogiego sprzętu. Wyróżnia się dwie duże grupy.
-
Metody bez pomocy technicznych: gesty, mimika, znaki manualne, wskazywanie palcem czy wzrokiem.
-
Tablice i książki komunikacyjne: obrazki, symbole, litery i cyfry na tablicy, którą można trzymać w ręku, powiesić na ścianie lub położyć na stole.
-
Urządzenia z głosem: przyciski nagrywające krótkie komunikaty oraz aplikacje na tablecie lub telefonie.
Dla kogo jest AAC
Z komunikacji wspomagającej korzystają osoby w bardzo różnych sytuacjach. Mogą to być dzieci z autyzmem, opóźnionym rozwojem mowy, mózgowym porażeniem dziecięcym, zespołem Downa lub niepełnosprawnością intelektualną. Do tej grupy należą też dorośli po udarze, z chorobami neurologicznymi albo po urazach głowy.
Jest też grupa osób, które mówią, ale niewyraźnie lub tylko w stresujących sytuacjach nie potrafią dobrać słów. Im tablica też może bardzo pomóc.
Największy mit: AAC hamuje mowę
To najczęstsza obawa rodziców. Tymczasem polskie i zagraniczne publikacje logopedyczne wskazują, że nie odnotowano badań, które jednoznacznie potwierdzałyby, że AAC hamuje rozwój mowy. Wręcz przeciwnie, u wielu dzieci wczesne wprowadzenie AAC pobudza mowę. Polskie Towarzystwo Logopedyczne podkreśla też, że żadna pomoc nie zastąpi mowy w pełni, ale system językowy budowany w AAC jej nie zahamuje.
Tłumaczenie jest proste. Dziecko, które może się porozumieć, ma więcej powodów, by próbować dalej. Frustracja zmienia się w ciekawość.
Jak zacząć przygodę z AAC
-
Porozmawiaj ze specjalistą: logopedą, neurologopedą lub psychologiem.
-
Zacznij od kilku ważnych słów: chcę, nie chcę, jeść, pić, pomoc, jeszcze, koniec.
-
Trzymaj tablicę zawsze w zasięgu ręki, nie tylko na zajęciach.
-
Modeluj, czyli pokazuj obrazki palcem, kiedy sam mówisz.
-
Nagradzaj każdą próbę komunikacji, także tę, która nie jest doskonała.
-
Stopniowo dokładaj nowe symbole, litery i cyfry.
Tablica z obrazkami czy z literami
Obie formy mają swoje miejsce. Obrazki są idealne na początek, kiedy dziecko nie zna jeszcze liter, oraz dla osób, które nie mogą czytać. Tablica z literami i cyframi jest kolejnym krokiem i pozwala budować własne wiadomości, a nie tylko wybierać gotowe. Wiele rodzin korzysta z obu jednocześnie.
Sprawdź, jak mogą wyglądać tablice w praktyce
Chcesz zobaczyć, jak wygląda gotowy zestaw do pierwszych kroków z AAC? Zobacz Kompletny Zestaw Tablic Komunikacyjnych AAC w sklepie SpeakBoard. Zajrzyj na https://speakboard.pl, gdzie znajdziesz tablice AAC, tablice z literami i cyframi oraz zestawy do nauki.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, logopedą, neurologopedą ani terapeutą.
Od czego zacząć w praktyce
Jeśli chcesz kupić pierwszą tablicę, wybierz planszę do najtrudniejszej codziennej sytuacji: potrzeby, emocje albo polecenia. Jeśli nie wiesz, czy wybrać tablicę czy PECS, przeczytaj PECS czy tablica AAC.
Praktyczny wybór produktów: tablica AAC dla dziecka.