Większość materiałów o AAC mówi o dzieciach, a przecież codziennie mowa znika także dorosłym: po udarze, przy stwardnieniu zanikowym bocznym, po operacji krtani, przy zaawansowanej chorobie Parkinsona. Dla osoby, która przez całe życie mówiła, nagła utrata mowy jest czymś innym niż dla dziecka, które jej jeszcze nie miało: ona wie, co chce powiedzieć, i nie może.
Co powinna mieć tablica dla seniora
- Duże pola i wysoki kontrast: wzrok po siedemdziesiątce jest słabszy, a ręka mniej precyzyjna.
- Alfabet, jeśli osoba czyta i pisała całe życie. Literowanie jest wolniejsze, ale pozwala powiedzieć wszystko, nie tylko to, co jest na obrazkach.
- Ból, pomoc, toaleta, picie: cztery pola, które w szpitalu ratują najwięcej nieporozumień.
- Liczby: poziom bólu w skali, godzina, dawka leku, liczba powtórzeń ćwiczeń.
- Trwałość: panel do mycia na mokro, bo w szpitalu i w DPS tablica jest dotykana dziesiątki razy dziennie.
Dom
W domu tablica leży tam, gdzie senior spędza dzień: przy fotelu, na stole w kuchni, przy łóżku. Zaczyna się od czterech pól i od jednej osoby, która konsekwentnie reaguje. Ważne, żeby nie poprawiać i nie wyręczać: jeśli wskazanie zajmuje dziesięć sekund, te dziesięć sekund trzeba dać.
Dla osoby literującej najlepsza jest tablica z pełnym alfabetem w wersji dużej (do łóżka) albo małej (do torby, na wizytę u lekarza). Do potrzeb dnia codziennego: potrzeby, emocje i liczby.
DPS i zakład opiekuńczy
W placówce problemem nie jest tablica, a rotacja personelu. Dlatego tablica musi być opisana: kto jej używa, gdzie leży, jak reagować. Najprostsze rozwiązanie to kartka przy tablicy z trzema zdaniami instruktażu i wpis w dokumentacji podopiecznego. Sprawdza się też zasada „jedna tablica, jedno miejsce”: jeśli tablica wędruje po budynku, po tygodniu nikt nie wie, gdzie jest.
Szpital i rehabilitacja
Na oddziale tablica jest potrzebna od pierwszej doby, gdy pacjent jest przytomny, ale zaintubowany albo z afazją. Sprawdza się mała, sztywna plansza, którą można położyć na szpitalnym stoliku, oraz alfabet do literowania. Personel nie ma czasu na naukę systemu, więc im mniej pól na start, tym lepiej: boli, pić, toaleta, pomoc.
Czego unikać
Nie zaczynaj od wszystkiego naraz. Pięć tablic na stoliku to pięć razy więcej decyzji dla osoby, która i tak jest zmęczona chorobą.
Nie traktuj tablicy jak testu. To nie egzamin z czytania, tylko sposób na przekazanie potrzeby. Jeśli senior wskazuje powoli, to nie znaczy, że nie rozumie.
Nie kupuj bez pytania, kto będzie reagował. Tablica działa tylko wtedy, gdy w otoczeniu jest osoba, która odpowie na wskazanie. Jeśli w domu nikt nie ma cierpliwości, lepiej zacząć od jednej planszy i jednej osoby niż od całego zestawu.
Więcej
Bliski po udarze nie mówi: jak się z nim porozumiewać oraz czym jest AAC.
Praktyczny wybór produktów: tablica komunikacyjna dla seniora.